Την αντίδρασή του για τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάστηκε η πορεία των έργων και η προσπάθεια ένταξης της Αρχαίας Νικόπολης στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO εκφράζει ο Όμιλος για την UNESCO Πρέβεζας, με ανακοίνωσή του με τίτλο «Τα άκαιρα εγκαίνια στη Νικόπολη».
Ο Όμιλος δηλώνει ότι χαιρετίζει τα έργα προστασίας και ανάδειξης της Αρχαίας Νικόπολης, καθώς και την προσπάθεια για την ένταξή της στην UNESCO, υποστηρίζει όμως ότι η σημερινή εξέλιξη δεν μπορεί να αποσυνδέεται από την ιστορική διαδρομή που έχει προηγηθεί.
Στην ανακοίνωσή του, ο Όμιλος υπογραμμίζει ότι η αρχαιολογική έρευνα στη Νικόπολη έχει ξεκινήσει από τις αρχές του 20ού αιώνα και υποστηρίζει πως η προσπάθεια για την ένταξη του αρχαιολογικού χώρου στην UNESCO έχει ακόμη μεγαλύτερο βάθος χρόνου.
Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, η δική του πρωτοβουλία για την ένταξη της Νικόπολης στον κατάλογο υποψηφιοτήτων της UNESCO ξεκίνησε το 2003, σε συνεργασία με την Ελληνική Εθνική Επιτροπή για την UNESCO. Σύμφωνα με τον Όμιλο, από τότε πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις, συναντήσεις με πολιτικές και υπηρεσιακές ηγεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, υπομνήματα, εκδηλώσεις και δημόσιες παρεμβάσεις, με στόχο να παραμείνει ενεργή η συγκεκριμένη υπόθεση.
Παράλληλα, κάνει αναφορά στις διαδοχικές επιστημονικές επιτροπές που ασχολήθηκαν με την προετοιμασία του φακέλου της Νικόπολης και στις καθυστερήσεις που, όπως υποστηρίζει, σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.
Ο Όμιλος ξεκαθαρίζει ότι δεν αμφισβητεί τη σημασία των έργων που πραγματοποιούνται σήμερα ούτε τη δουλειά των αρχαιολόγων, των επιστημόνων και των υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού. Εκφράζει, ωστόσο, την αντίθεσή του στην παρουσίαση της σημερινής εικόνας ως μιας προσπάθειας που ξεκίνησε τα τελευταία χρόνια, υποστηρίζοντας ότι «χωρίς το χθες δεν θα υπήρχε το σήμερα».
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην οικονομική διάσταση της δικής του δράσης, καθώς ο Όμιλος υποστηρίζει ότι όλα αυτά τα χρόνια δεν έλαβε ούτε ζήτησε κρατική ή αυτοδιοικητική χρηματοδότηση για τις συγκεκριμένες ενέργειες.
Παράλληλα, η ανακοίνωση θέτει ευρύτερα ζητήματα σχετικά με τη διαχείριση και την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, εκφράζοντας την αντίθεση του Ομίλου στην εμπορευματοποίηση των μνημείων και στην αντιμετώπιση των αρχαιολογικών χώρων ως πεδίων οικονομικής εκμετάλλευσης.
Κλείνοντας, ο Όμιλος για την UNESCO Πρέβεζας δηλώνει ότι θα συνεχίσει να στηρίζει την προσπάθεια για την ένταξη της Νικόπολης στην UNESCO, αλλά και να υπενθυμίζει τη διαδρομή που έχει προηγηθεί.
«Η Νικόπολη δεν ανήκει σε κανέναν υπουργό, σε καμία κυβέρνηση, σε καμία παράταξη και σε καμία χρονική περίοδο», αναφέρει χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για μνημείο που ανήκει στην ιστορία, στην Πρέβεζα, στην Ελλάδα και στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά.
Η ανακοίνωση καταλήγει με τη χαρακτηριστική φράση: «Τα εγκαίνια περνούν, οι πολιτικές θητείες περνούν, οι επικοινωνιακές αφηγήσεις περνούν. Η Νικόπολη, όμως, μένει και η ιστορία της δεν εγκαινιάζεται σήμερα».
Αναλυτικά η ανακοίνωση:
ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ UNESCO ΠΡΕΒΕΖΑΣ
Τα άκαιρα εγκαίνια στη Νικόπολη
Ο Όμιλος για την UNESCO Πρέβεζας χαιρετίζει κάθε θετική εξέλιξη που αφορά την Αρχαία Νικόπολη και την προσπάθεια ένταξής της, στον Κατάλογο των μνημείων της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.
Χαιρετίζουμε τα έργα που πραγματοποιούνται, χαιρετίζουμε κάθε βήμα που οδηγεί στην προστασία, την ανάδειξη και τη διεθνή προβολή της Νικόπολης.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαινιάζεται και μια νέα εκδοχή της ιστορίας της.
Η Νικόπολη δεν χρειάζεται πανηγυρισμούς για τα αυτονόητα, χρειάζεται συνέχεια, σοβαρότητα και κυρίως σεβασμό στην ιστορική διαδρομή που προηγήθηκε.
Με αφορμή τις δηλώσεις της Υπουργού Πολιτισμού, κυρίας Λίνας Μενδώνη, κατά τα “εγκαίνια” των νέων έργων στην Αρχαία Νικόπολη, ο Όμιλος για την UNESCO Πρέβεζας αισθάνεται την ανάγκη να αποκαταστήσει ορισμένες αλήθειες.
Η Νικόπολη δεν ανακαλύφθηκε τα τελευταία χρόνια, οι ανασκαφές και η συστηματική επιστημονική έρευνα στον αρχαιολογικό χώρο ξεκίνησαν ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα, από διακεκριμένους αρχαιολόγους της εποχής, και συνεχίστηκαν τις επόμενες δεκαετίες.
Από τότε πέρασε περισσότερο από ένας αιώνας και αν κάτι χαρακτηρίζει μεγάλο μέρος αυτής της διαδρομής, είναι ότι τα πράγματα προχώρησαν με εξαιρετικά αργούς ρυθμούς, παρά την τεράστια ιστορική και αρχαιολογική σημασία της Νικόπολης.
Γι’ αυτό και δεν μπορεί σήμερα το Υπουργείο Πολιτισμού να παρουσιάζει ως κάτι περίπου πρωτοφανές το γεγονός ότι, επιτέλους, γίνονται έργα προστασίας και ανάδειξης ενός μνημείου που εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα περιμένει την ανάλογη αντιμετώπιση.
Τα έργα είναι αναγκαία, είναι σημαντικά, είναι καλοδεχούμενα, αλλά δεν είναι χάρη κανενός. Είναι υποχρέωση της Πολιτείας απέναντι σε ένα μνημείο παγκόσμιας ακτινοβολίας.
Ακριβώς γι’ αυτό δεν χρειάζονται πανηγυρισμοί και εγκαίνεια για τα αυτονόητα.
Χρειάζεται να αναγνωριστεί η τεράστια καθυστέρηση που προηγήθηκε και να υπάρξει η δέσμευση ότι αυτή η καθυστέρηση δεν θα επαναληφθεί.
Η προσπάθεια για την UNESCO δεν ξεκίνησε σήμερα, δεν ξεκίνησε πριν από επτά χρόνια, δεν ξεκίνησε πριν από δέκα χρόνια, ξεκίνησε το 2003.
Το 2003, ο Όμιλος για την UNESCO Πρέβεζας σε συνεργασία με την Ελληνική Εθνική Επιτροπή για την UNESCO, κατέθεσαν στο Υπουργείο Πολιτισμού το αίτημα για την ένταξη της Αρχαίας Νικόπολης στον κατάλογο υποψηφιοτήτων της UNESCO. Η πρωτοβουλία αυτή ανακοινώθηκε τότε επίσημα από τον Όμιλο και στον τοπικό Τύπο.
Εδώ υπάρχει ένας φορέας που έχει κάθε δικαίωμα να μιλά για τη διαχρονική του παρουσία, ο Όμιλος για την UNESCO Πρέβεζας.
Από εκείνη τη στιγμή και επί περισσότερα από είκοσι χρόνια, ο Όμιλος δεν περιορίστηκε σε ευχολόγια και ανακοινώσεις.
Τα μέλη του πραγματοποίησαν επανειλημμένες επισκέψεις στην Αθήνα, συναντήσεις με την εκάστοτε πολιτική και υπηρεσιακή ηγεσία του Υπουργείου Πολιτισμού, παρεμβάσεις, υπομνήματα, εκδηλώσεις, δημόσιες τοποθετήσεις και συνεχείς επαφές με τους αρμόδιους φορείς.
Όλα αυτά όταν η Νικόπολη δεν αποτελούσε προτεραιότητα στην επικαιρότητα, όταν δεν υπήρχαν εγκαίνια, όταν δεν υπήρχαν κάμερες, όταν δεν υπήρχαν δηλώσεις για «μεγάλα βήματα», όταν η υπόθεση παρέμενε για χρόνια στάσιμη, ο Όμιλος ήταν εκεί και παρέμεινε εκεί.
Υπάρχει και κάτι ακόμη που οφείλουμε να καταστήσουμε απολύτως σαφές.
Ο Όμιλος για την UNESCO Πρέβεζας ουδέποτε έλαβε και ουδέποτε ζήτησε κρατική ή αυτοδιοικητική χρηματοδότηση για την προσπάθεια αυτή, ούτε από το Υπουργείο Πολιτισμού, ούτε από την Περιφέρεια, ούτε από τον Δήμο, ούτε από οποιονδήποτε άλλο δημόσιο φορέα.
Οι μετακινήσεις στην Αθήνα, οι συναντήσεις, οι παρεμβάσεις, οι εκδηλώσεις και οι δράσεις πραγματοποιήθηκαν όλα αυτά τα χρόνια με έξοδα των ίδιων των μελών του Ομίλου.
Δεν το αναφέρουμε για να ζητήσουμε ανταμοιβή,το αναφέρουμε γιατί η συμβολή μας δεν μπορεί να εξαφανίζεται από μία επίσημη αφήγηση.
Η πορεία δεν ήταν ευθύγραμμη, η πρώτη επιστημονική επιτροπή που είχε αναλάβει την προετοιμασία του φακέλου της Νικόπολης για την UNESCO το 2013 σταμάτησε ξαφνικά τις εργασίες της, ενώ στη συνέχεια, μετά την αποχώρηση μέλους της λόγω συνταξιοδότησης, δεν υπήρξε άμεση αντικατάστασή του.
Ακολούθησαν χρόνια καθυστερήσεων και χρειάστηκαν επανειλημμένες παρεμβάσεις του Ομίλου στο Υπουργείο Πολιτισμού, επισκέψεις, συναντήσεις, διαμαρτυρίες και δημόσιες παρεμβάσεις μέσω των μέσων ενημέρωσης, προκειμένου το θέμα να παραμείνει ζωντανό και να προχωρήσει εκ νέου η διαδικασία.
Το 2017 συγκροτήθηκε νέα επιστημονική επιτροπή,που είχε την τύχη της πρώτης όσπου συγκροτήθηκε η τρίτη.
Αυτά είναι γεγονότα της διαδρομής και έχουν σημασία ακριβώς επειδή σήμερα επιχειρείται να παρουσιαστεί η πορεία της Νικόπολης σαν μια υπόθεση που ουσιαστικά απέκτησε υπόσταση τα τελευταία χρόνια.
Δεν ζητάμε να μας χαρίσουν τίποτα, ο Όμιλος για την UNESCO Πρέβεζας δεν ζητά αναγνώριση για να ικανοποιήσει προσωπικές ή πολιτικές φιλοδοξίες.
Δεν αμφισβητεί τη δουλειά των αρχαιολόγων, των επιστημόνων και των υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού.
Δεν αμφισβητεί τη σημασία των έργων που πραγματοποιούνται σήμερα.
Αμφισβητούμε, όμως, την προσπάθεια να εμφανίζεται η σημερινή εικόνα σαν να μην υπήρξε χθες, γιατί χωρίς το χθες δεν θα υπήρχε το σήμερα.
Η Πολιτεία οφείλει περισσότερα στη Νικόπολη, το Υπουργείο Πολιτισμού δεν χρειάζεται να πανηγυρίζει επειδή κάνει σήμερα αυτό που όφειλε να έχει κάνει εδώ και δεκαετίες.
Οφείλει να συνεχίσει, οφείλει να επιταχύνει, οφείλει να ολοκληρώσει, οφείλει να αναδείξει και οφείλει να προχωρήσει με σοβαρότητα και συνέπεια την προσπάθεια για την UNESCO.
Η Νικόπολη δεν χρειάζεται να χρησιμοποιείται ως σκηνικό για πολιτικές επιδιώξεις.
Χρειάζεται να αντιμετωπιστεί όπως πραγματικά της αξίζει, ως ένα μνημείο διεθνούς ακτινοβολίας.
Ο Όμιλος θα συνεχίσει να είναι παρών, όπως ήταν παρών το 2003.
Ήταν παρών όλα τα χρόνια που ακολούθησαν, ήταν παρών όταν η υπόθεση δεν είχε την προβολή που έχει σήμερα, ήταν παρών όταν χρειάστηκε να χτυπήσει πόρτες, ήταν παρών όταν χρειάστηκε να επιμείνει, ήταν παρών όταν χρειάστηκε να διαμαρτυρηθεί.
Θα είναι παρών και αύριο, όχι για να διεκδικήσει την «πατρότητα» της Νικόπολης.
Αλλά για να υπερασπιστεί την ιστορική αλήθεια της δικής του διαδρομής και τη θέση που δικαιούται η Νικόπολη στον παγκόσμιο πολιτιστικό χάρτη.
Η Νικόπολη είναι μεγαλύτερη από υπουργούς, είναι μεγαλύτερη από θητείες, είναι μεγαλύτερη από εγκαίνια
Σίγουρα είναι μεγαλύτερη από οποιαδήποτε σημερινή επικοινωνιακή αφήγηση.
Τα έργα είναι καλοδεχούμενα, οι πανηγυρισμοί για τα αυτονόητα όχι.
Η Νικόπολη περιμένει να ολοκληρωθεί επιτέλους αυτό που επί δεκαετίες όφειλε η Πολιτεία να έχει κάνει.
Ο Όμιλος για την UNESCO Πρέβεζας θα συνεχίσει να θυμίζει σε όλους ότι αυτή η προσπάθεια έχει ιστορία και η ιστορία δεν ξαναγράφεται με εγκαίνια.
Οπότε άκαιρη είναι η προσπάθεια να παρουσιαστεί μια προσπάθεια είκοσι και πλέον ετών σαν να ξεκίνησε σήμερα.
Άκαιρη είναι η πολιτική οικειοποίηση μιας υπόθεσης που ανήκει στην ιστορία και στην κοινωνία.
Άκαιρη είναι η μετατροπή των εγκαινίων σε πολιτική προβολή μιας διαδρομής που προϋπήρχε.
Άκαιρη είναι η απαίτηση να ξεχάσουμε ποιοι ήταν παρόντες πριν εμφανιστούν οι κάμερες.
Άκαιρο είναι να χρησιμοποιείται η Νικόπολη ως επικοινωνιακό σκηνικό.
Άκαιρο είναι να εμφανίζεται ως προσωπικό επίτευγμα μια διαδρομή στην οποία εργάστηκαν επί δεκαετίες πολλοί άνθρωποι και πολλοί επιστήμονες.
Άκαιρο είναι να μπαίνει στο περιθώριο η ιστορική συνέχεια και να προβάλλεται μόνο η τελευταία χρονική περίοδος.
Ακόμη πιο άκαιρο είναι να ζητείται από όσους εργάστηκαν για τη Νικόπολη επί χρόνια να σιωπήσουν όταν βλέπουν την ιστορία της προσπάθειας να παρουσιάζεται διαφορετικά.
Η UNESCO δεν είναι πολιτικό τρόπαιο, η Νικόπολη δεν είναι πολιτικό σκηνικό.
Η πολιτιστική κληρονομιά δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως εργαλείο προσωπικής ή κομματικής προβολής.
Για εμάς, ο πολιτισμός δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως εμπόρευμα, τα μνημεία δεν είναι προϊόντα, οι αρχαιολογικοί χώροι δεν είναι εμπορικά ακίνητα.
Η πολιτιστική κληρονομιά δεν μπορεί να μετατρέπεται σε πεδίο οικονομικής εκμετάλλευσης και να παραδίδεται, άμεσα ή έμμεσα, σε ιδιωτικά συμφέροντα με το πρόσχημα της «αξιοποίησης».
Η πολιτιστική κληρονομιά είναι δημόσιο αγαθό και ανήκει στην κοινωνία, στην ιστορία και στις επόμενες γενιές.
Η εμπορευματοποίηση του πολιτισμού δεν είναι κάτι που μπορούμε να προσπεράσουμε αδιάφορα.
Όπως δεν μπορούμε να προσπεράσουμε τις παρεμβάσεις σε εμβληματικά μνημεία της χώρας, την τσιμεντοποίηση και τις μεγάλης κλίμακας κατασκευές που έχουν προκαλέσει έντονο επιστημονικό και δημόσιο διάλογο.
Η Νικόπολη δεν χρειάζεται άλλες υποσχέσεις, άλλες επικοινωνιακές κορώνες και άλλες προσπάθειες να ξαναγραφτεί η ιστορία της ανάλογα με την εκάστοτε συγκυρία. Χρειάζεται πράξεις, συνέχεια, συνέπεια και σεβασμό. Χρειάζεται να ολοκληρωθούν όσα για δεκαετίες παρέμεναν σε εκκρεμότητα και να διασφαλιστεί ότι η πορεία προς την UNESCO θα συνεχιστεί με επιστημονική σοβαρότητα, θεσμική συνέπεια και διαφάνεια.
Ο Όμιλος για την UNESCO Πρέβεζας θα συνεχίσει να υπηρετεί αυτή την προσπάθεια με τον ίδιο τρόπο που την υπηρέτησε όλα αυτά τα χρόνια, με επιμονή, με συνέπεια και χωρίς να περιμένει ανταλλάγματα. Θα συνεχίσει να υπερασπίζεται την ιστορική αλήθεια, να υπενθυμίζει όσα προηγήθηκαν και να διεκδικεί για τη Νικόπολη τη θέση που πραγματικά της αξίζει.
Γιατί η Νικόπολη δεν ανήκει σε κανέναν υπουργό, σε καμία κυβέρνηση, σε καμία παράταξη και σε καμία χρονική περίοδο.
Ανήκει στην ιστορία, ανήκει στην Πρέβεζα, ανήκει στην Ελλάδα, ανήκει στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά.
Αυτή την ιστορία έχουμε χρέος όλοι να τη σεβαστούμε, να την προστατεύσουμε και να την παραδώσουμε στις επόμενες γενιές όπως της αξίζει.
Γιατί τα εγκαίνια περνούν, οι πολιτικές θητείες περνούν, οι επικοινωνιακές αφηγήσεις περνούν.
Η Νικόπολη, όμως, μένει και η ιστορία της δεν εγκαινιάζεται σήμερα.
