ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑΣ. ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΚΑΙ Ο ΘΡΗΝΟΣ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ.»
ΣΥΝΕΔΡΙΟ 5 – 6 Απριλίου 2025  ΠΡΕΒΕΖΑ

Χαιρετισμός του Ομότιμου Καθηγητή Ευάγγελου Αυδίκου

Επιστημονικού Υπεύθυνου του Συνεδρίου

Γ. Ζαλοκώστας: ένας αξιοσημείωτος δημιουργός

Για πρώτη φορά διοργανώνεται επιστημονικό συνέδριο για τον ποιητή Γεώργιο Ζαλοκώστα. Γίνεται στην Πρέβεζα από την οποία εμπνεύστηκε το ποίημα «Το στόμιον της Πρέβεζας». Γεννήθηκε στο Συρράκο (1805) και πέθανε στην Αθήνα (1858). Ο πατέρας του Χριστόδουλος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Ήπειρο, για να αποφύγει την εκδικητική συμπεριφορά του Πασσά προς όσους είχαν εμπορική δραστηριότητα. Κατέφυγε στην Ιταλία (Λιβόρνο), κέντρο εμπορικών δραστηριοτήτων των Συρρακιωτών. Εκεί ο νεαρός Γεώργιος έλαβε την εκπαίδευση της εποχής και γράφτηκε στο πανεπιστήμιο να σπουδάσει νομικά.

Ωστόσο, η έναρξη του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα δεν άφηνε επιλογές σ’ αυτόν, τον αδελφό του Δημήτριο και τον πατέρα τους, για δύο λόγους.

• Οι γυναίκες της οικογένειας που είχαν παραμείνει στο Συρράκο, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το Συρράκο, μετά την αποτυχημένη επανάσταση και την καταστροφή του χωριού, ακολουθώντας τους πρόσφυγες Συρρακιώτες που κατευθύνθηκαν στο Μεσολόγγι.
• Είχε επηρεαστεί από τα επαναστατικά ιδεώδη του 19ου αιώνα στην Ιταλία και γι’ αυτό , από την πρώτη στιγμή, εντάχθηκε σε επαναστατικό σώμα.

Η ποίηση με την οποία ασχολήθηκε, αποτέλεσε την ποιητική συνέχεια των αγώνων του, στο πεδίο της δημιουργίας. Στρατιωτικός καριέρας και ποιητής ταυτόχρονα. Πρόκειται για δύο ιδιότητες , οι οποίοι συνέκλιναν στο ξίφος, πραγματικό και συμβολικό. Αυτή η σύγκλιση ήταν που ενόχλησε τον βασιλιά Όθωνα όταν του επέδωσε το βραβείο του Ραλλείου Διαγωνισμού, για το ποίημά του «Το Μεσολλόγιον» (1851), σημειώνοντας. «Η περί την ποίησιν απασχόλησίς του δεν μπορούσε να μη παραβλάπτη τα στρατιωτικά του καθήκοντα».

Στόχος του συνεδρίου είναι να φωτίσει μια ενδιαφέρουσα προσωπικότητα του επαναστατικού αγώνα, έναν φιλελεύθερο δημοκράτη που τάχθηκε εναντίον της μοναρχίας. Αλλά κι ένα δημιουργό που βίωσε την ιστορία εν τω γίγνεσθαι. Συμμετείχε στα επαναστατικά γεγονότα κι αυτή η εμπειρία μεταστοιχειώθηκε σε ποίηση. Πέρα απ’ αυτά τα ποιήματα, ο Ζαλοκώστας έγραψε μια βαθύτατη λυρική ποίηση, την οποία ο Γιώργος Αράγης επαινεί. Ο θάνατος των εφτά παιδιών του από τα εννιά που γεννήθηκαν, ήταν η θρυαλλίδα εκείνη, ώστε να γίνει πιο γήινος. Να αφήσει το ξίφος και να γράψει θρήνους, αντλώντας υλικό από τη λαϊκή ποίηση, τα μοιρολόγια και εκλύοντας αισθήματα τραγικότητας για την ανθρώπινη ύπαρξη. Να νιώσει τη συντριβή. Ο Αράγης θεωρεί αυτή την αλλαγή ως ρωγμή στο έργο του.

Αφετηρία του συνεδρίου είναι η πεποίθηση πως η νεοελληνική λογοτεχνία και η ιστορία των ιδεών δεν συγκροτούνται μόνο από τους «Μύτικες».Ο Ζαλοκώστας είναι μια αξιοσημείωτη περίπτωση της Α΄ Αθηναϊκής Σχολής. Επίσης, συνιστά διαφωτιστικό παράδειγμα για το πώς οι συνθήκες επηρεάζουν και διαμορφώνουν την ιδιοσυστασία του δημιουργού.

Χαιρετισμός του Δημήτρη Σιόρεντα
Προέδρου του Συνδέσμου Συρρακιωτών Πρέβεζας και της Οργανωτικής Επιτροπής

Ο Σύνδεσμος Συρρακιωτών Πρέβεζας, είναι ένας ιστορικός – πολιτιστικός Σύλλογος, με ζωή πάνω από μισό αιώνα.

Βασικοί στόχοι του Συνδέσμου είναι η συνεργασία, η αλληλεγγύη και η σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ των μελών του, καθώς και η ανάδειξη και προβολή της πλούσιας πολιτιστικής κληρονομιάς του Συρράκου και των Συρρακιωτών.

Για την επίτευξη των στόχων αυτών, εκτός από τις μουσικοχορευτικές εκδηλώσεις, διοργανώνει και εκδηλώσεις πνευματικού και πολιτιστικού περιεχομένου (ημερίδες και επιστημονικά συνέδρια), οι οποίες κάνουν τον Σύνδεσμό μας να ξεχωρίζει στα πολιτιστικά δρώμενα του τόπου μας και πάντα σε αρμονική συνεργασία με τους τοπικούς φορείς και το Δήμο Βορείων Τζουμέρκων.

Ο Σύνδεσμός μας, αξιοποιώντας την εμπειρία που έχει αποκτήσει μετά το συνέδριο για τα εκατό χρόνια από το θάνατο του ποιητή Κ. Κρυστάλλη (1993), το συνέδριο για τα διακόσια χρόνια από την επανάσταση του 1821 στο Συρράκο με θέμα: «Ο Ιωάννης Κωλέττης και η εποχή του» (2021) και τις ημερίδες για τον Γ. Ζαλοκώστα (1996), τον Ι. Κωλέττη (1997) και για τα εκατόν πενήντα χρόνια από τη γέννηση του Κ. Κρυστάλλη (2018), συνδιοργανώνει με την Περιφέρεια Ηπείρου / Π.Ε. Πρέβεζας, το Δήμο Πρέβεζας, το Δήμο Βορείων Τζουμέρκων, τη Δημοτική Κοινότητα Συρράκου και τον πολιτιστικό Σύλλογο «Πρέβεζα», υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, διήμερο επιστημονικό Συνέδριο στην Πρέβεζα με θέμα: «Γεώργιος Ζαλοκώστας: Το ξίφος και ο θρήνος στην ποίησή του».

Στόχος του Συνεδρίου είναι να φωτίσει και να αναδείξει το έργο του αγωνιστή της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 και ποιητή, με καταγωγή από το Συρράκο, Γεωργίου Ζαλοκώστα.

Ο Γεώργιος Ζαλοκώστας, έλαβε μέρος σε αρκετές μάχες εναντίον των Τούρκων, κατά την διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης, ενώ συμμετείχε και στην έξοδο του Μεσολογγίου και υπήρξε ένας από τους ελάχιστους επιζήσαντες μετά την ηρωική έξοδο του 1826, πολεμώντας δίπλα στον οπλαρχηγό Παπασταθόπουλο.

Η λογοτεχνική του συνεισφορά είναι ποικιλόμορφη. Σαν σεμνός και εσωστρεφής χαρακτήρας που ήταν, έδωσε στην ποίηση ολόκληρο τον εαυτό του και την υπηρέτησε σε μια εποχή που αυτή αναζητούσε την γλωσσική και αισθητική της ταυτότητα. Με το έργο του εξυμνεί τα ηρωικά κατορθώματα και τις θυσίες κατά την διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης, ενώ με την λυρική του ποίηση φορτίζει και συγκινεί αισθηματικά και συναισθηματικά τον αναγνώστη, αντλώντας την θεματολογία του από την τραγική οικογενειακή του κατάσταση. Το 1851 πήρε το πρώτο βραβείο στο Ράλλειο ποιητικό διαγωνισμό για το ποίημά του: «Το Μεσολόγγιον», ενώ αργότερα βραβεύτηκε και για τις ποιητικές συλλογές του: «Αρματολοί και Κλέφται» και «Ώραι Σχολής».

Από την θέση του Προέδρου της Οργανωτικής Επιτροπής ευχαριστώ θερμά τον επιστημονικό υπεύθυνο του Συνεδρίου, ομότιμο καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κ. Ευάγγελο Αυδίκο και όλα τα Μέλη της Οργανωτικής και Επιστημονικής Επιτροπής, για την άψογη συνεργασία που είχαμε στην οργάνωση του Συνεδρίου και εύχομαι καλή επιτυχία!

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

ΣΑΒΒΑΤΟ, 5 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2025

• 17:00 – 17:30 Προσέ λέυση – Χαιρέτισμοι
• 18:00 – 19:15 Πρώ τη Συνέδρια
  Συντονιζουν: Άννα Αφέντουλι δου-Κώστας Καραβιδας
• 18:00 -18:12 Αλέξης Ζηρας, Κριτικο ς, Γραμματολογος Οι θέσεις του Ζαλοκώστα για τη λογοτεχνική κριτική.
• 18:12-18:24 Βαγγέλης Χατζηβασιλέιου, κριτικ ς Ο λυρισμός του Ζαλοκώστα.
• 18:24-18:36 Θαλέια Ιέρώνυμακη, Ε.ΔΙ.Π., Τμημα Φιλολογιας Πανέπιστημιου Πατρών Μούσα πολεμοκέλαδος και Μούσα αγγελοπρόσωπη. Η πολύπτυχη ποίηση του Γεωργίου Ζαλοκώστα.
• 18:36 -18:48 Σοφι α Γ. Ιακώβι δου, Διπλώματου χος Αγρονο μος & Τοπογρα φος Μηχανικο ς ΑΠΘ, MA Δημιουργικη Γραφη & Λογοτέχνικη Συγγραφη «Creative writing» (ΠΔΜ – ΑΠΘ) Από το Πεδίο της Μάχης στη Λυρική Δημιουργία: Ο Πολίτης και Ποιητής Γ. Ζαλοκώστας.
• 19:00- 19:15 Συζη τηση
• 19:30 – 20:30 Δέυ τέρη Συνέδρι α Συντονι ζουν: Δέ σποινα Παπαστα θη- Αντώ νης Σκιαθα ς
• 18:48 –19:00 Πέλαγι α Φλώ ρου – Παναγιώ τα Παπατσι μπα, τέλέιο φοιτές φοιτη τριές, Τμη μα Φιλολογι ας Πανέπιστημι ου Ιώαννι νών Η υποδοχή του Γ. Χ. Ζαλοκώστα στις ιστορίες της νεοελληνικής λογοτεχνικής. Μια διαχρονική προσέγγιση.
• 19:15- 19:30 Δια λέιμμα
• 19:30-19:42 Άννα Αφέντουλι δου, Ερέυνη τρια θέώρι ας και κριτικη ς της λογοτέχνι ας, Γένικα Αρχέι α του Κρα τους Η σχέση Ζαλοκώστα και Βλαχογιάννη μέσα από αρχειακές πηγές.
• 19:42 – 19:54 Ανι σα Ζοτα ι, τέλέιο φοιτη φοιτη τρια, Τμη μα Φιλολογι ας Παν. Ιώαννι νών Ο Γεώργιος Χ. Ζαλοκώστας ανθολογούμενος
• 19:54 – 20:06 Βακα λη Άννα, Ε.ΔΙ.Π., Μέταπτυχιακο Τμη μα Δημιουργικη ς Γραφη ς, Πανέπιστημιο Δυτικη ς Μακέδονι ας Όταν ο Ρομαντισμός συναντά τη Δημιουργικότητα: Τα συναισθήματα του Γιώργου Ζαλοκώστα ως έμπνευση.
• 20:06 – 20:18 Κώ στας Καραβι δας, ΕΔΙΠ, Τμη μα Φιλολογι ας, Πανέπιστη μιο Ιώαννι νών “Φίλε αναγνώστα…’’.Ο χρονογράφος Ευθύβουλος (Γ. Χ. Ζαλοκώστας) στο περιοδικό Ευτέρπη (1852-1855).
• 20:18 – 20:30 Βασι λης Λέ τσιος, Αναπληρώτη ς Καθηγητη ς, Τμη μα Ξέ νών Γλώσσώ ν, Μέτα – φρασης και Διέρμηνέι ας, Ιο νιο Πανέπιστη μιο «Εκ της Ιταλικής Μούσης»: Γεωργίου Ζαλοκώστα μεταφράσεις.
• 20:18 – 20:45 Συζήτηση — Λήξη εργασιών πρώτης ημέρας

ΚΥΡΙΑΚΗ, 6 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2025

• 09:45– 11:15 Τρι τη Συνέδρι α Συντονι ζουν: Βασι λης Λέ τσιος- Άννα Βακα λη
• 10:15 – 10:27 Ευα γγέλος Καινου ργιος, Εκπαιδέυτικο ς, πτυχιου χος Τμη ματος Ιστορι ας – Αρχαιολογι ας Πανέπιστημι ου Ιώαννι νών Το σπαθί και η κορώνα: η Μεγάλη ιδέα στην ποίηση του Γεωργίου Ζαλοκώστα.
• 10:27 – 10:39 Αντώ νης Δ. Σκιαθα ς, Ποιητη ς – Προ έδρος Γραφέι ου Ποιη σέώς Γεώργιος Ζαλοκώστας. Ο ποιητής της Επανάστασης.
• 10:39 -10:51 Ευαγγέλι α Ντου πα, Υποψη φια Διδα κτορας Νέοέλληνικη ς Λογοτέχνι ας ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ Λογοτεχνικές αναπαραστάσεις του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα. Τα πατριωτικά ποιήματα του Γ. Ζαλοκώστα.
• 10:51 -11:03 Δη μος Χλώπτσιου δης, Ποιητη ς, Υποψη φιος Διδα κτορας Δημιουργικη ς Γραφη ς, Πανέπιστη μιο Δυτικη ς Μακέδονι ας Η σιωπή του λόγου: ιδιωτικός θρήνος και ρομαντική ελεγεία στην ποίηση του Ζαλοκώστα
• 11:03 – 11:15 Δέσποινα Παπασταθη, ΕΔΙΠ, Τμημα Φιλολογιας, Πανέπιστημιο Ιώαννινών Ένα δεν είναι φάντασμα, της συμφοράς η αλήθεια. Οι Ελεγείες του Γ. Χ. Ζαλοκώστα.
• 11:15 – 11:45 Συζητηση – Διαλέιμμα
• 11:45 –13:45 Τέ ταρτη Συνέδρι α Συντονι ζουν: Ευα γγέλος Αυδι κος – Αλέ ξης Ζη ρας
• 11:45 – 11:57 Αθανα σιος Β. Γαλανα κης, Υποψ. Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας ΕΚΠΑ, Ποιητής «”Ο βορειάς που τ’ αρνάκια παγώνει”. Η ποιητική του νεκρού τέκνου
• 11:57- 12:09 Κώστου λα Μα κη, Κοινώνικη Ψυχολο γος, ποιη τρια Ο “περί θανάτου” λόγος ως ταυτοτικός προσδιορισμός στην ποίηση του Γεώργιου Ζαλοκώστα.
• 12:09- 12:21 Κώ στας Μαργώ νης, φιλο λογος Ο θάνατος στην ποίηση του Γ. Ζαλοκώστα και στη νουβέλα ” Ο θάνατος του Ιβάν ΄Ιλιτς ” του Λ. Τολστόι . Μια παράλληλη ανάγνωση.
• 12:21-12:33 Τζι να Καλογη ρου, Τριαντα φυλλος Η. Κώτο πουλος, Κώνσταντι νος Μ. Κικη ς Η μελαγχολία των ποιμένων: Ο Γ. Ζαλοκώστας και η λογοτεχνική παράδοση του ποιμενικού.
• 11:15 – 11:45 Συζη τηση – Δια λέιμμα
• 11:45 –13:45 Τέ ταρτη Συνέδρι α Συντονι ζουν: Ευα γγέλος Αυδι κος – Αλέ ξης Ζη ρας
• 12:33 -12:45 Βα σώ Οικονομοπου λου, ΕΔΙΠ, ΠΤΔΕ / ΕΚΠΑ, Έλσα Χαχα μη, Εκπαιδέυτικο ς ΠΕ70, ΜΔΕ “Ρητορικη , Επιστη μές του Ανθρώ που και Εκπαι δέυση” του ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ & ΠΤΝ ΠΔΜ. Ο Γ. Ζαλοκώστας του Ι.Μ. Παναγιωτόπουλου. Κριτική προσέγγιση του έργου του.
• 12:45– 12:57 Συζη τηση
• 12:57– 13:15 Τι καινούριο έφερε το συνέδριο στη συζήτηση για το έργο του Γ. Ζαλοκώστα; Σχολια ζουν: Άννα Αφέντουλι δου, Αλέ ξης Ζη ρας, Θα λέια Ιέρώνυμα κη, Κώ στας Καραβι δας, Βαγγέ λης Χατζηβασιλέι ου
• 13:15– 13:45 Παρέμβα σέις – συζη τηση – Λήξη Συνεδρίου

Ο Ρ Γ Α Ν Ω Τ Ι Κ Η Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η Σ Υ Ν Ε Δ Ρ Ι Ο Υ

• Πρόεδρος: Δημήτριος Σιόρεντας, Προ έδρος Συνδέ σμου Συρρακιώτώ ν Πρέ βέζας
• Αντιπρόεδρος: Ευάγγελος Συγκούνας, Αντιπρο έδρος Συνδέ σμου Συρρακιώτώ ν Πρέ βέζας
• Γραμματεία: – Αλίκη Παπουτσή, Γραμματέ ας Συνδέ σμου Συρρακιώτώ ν Πρέ βέζας. – Βασιλική Δρόσου, Εκπαιδέυτικο ς
• Μέλη: Λεωνίδας Αργυρός, Αντιδη μαρχος Πολιτισμου & Παιδέι ας Δη μ. Πρέ βέζας Νικόλαος Γκίζας, Αντιδη μαρχος Δη μου Βορέι ών Τζουμέ ρκών. Ελισάβετ Μπούτσορα, Εντέταλμέ νη Συ μβουλος Πολιτισμου & Παιδέι ας Δη μου Βορέι ών Τζουμέ ρκών. Γεώργιος Βαΐτσης, Προ έδρος Τοπικη ς Κοινο τητας Συρρα κου. Ευτυχία Παπαμιχαήλ, Προ έδρος Πολιτιστικου Συλλο γου <<ΠΡΕΒΕΖΑ>> Κοσμάς Κοψάρης, Μέταδιδακτορικο ς έρέυνητη ς ΕΚΠΑ, Διέυθυντη ς 2ου Γυμνασι ου Πρέ βέζας Σπυρίδωνας Νταλαούτης, Συντ. Εκπαιδέυτικο ς Μαρία Τσουμελέκα, Συντ. Εκπαιδέυτικο ς Κωνσταντίνος Αυδίκος, Δικηγο ρος Αλεξάνδρα Αυδίκου, Μέ λος Δ.Σ. Συνδέ σμου Συρρακιώτώ ν Πρέ βέζας Χρήστος Μήτσης, Ταμι ας Συνδέ σμου Συρρακιώτώ ν Πρέ βέζας Δήμητρα Ρεβίσιου, Μέ λος Δ.Σ. Συνδέ σμου Συρρακιώτώ ν Πρέ βέζας Νικόλαος Παπουτσής, Μέ λος Δ.Σ. Συνδέ σμου Συρρακιώτώ ν Πρέ βέζας

Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ο Ν Ι Κ Η Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η Σ Υ Ν Ε Δ Ρ Ι Ο Υ

• Θανάσης Αγάθος, Αναπληρώτη ς καθηγητη ς Νέοέλληνικη ς Φιλολογι ας, Πανέπιστημι ου Αθηνώ ν
• Ευάγγελος Αυδίκος, Ομο τιμος Καθηγητη ς Πανέπιστημι ου Θέσσαλι ας
• Άννα Αφεντουλίδου, Ερέυνη τρια θέώρι ας και κριτικη ς της λογοτέχνι ας, Γένικα Αρχέι α του Κρα τους
• Λάμπρος Βαρελάς, Καθηγητη ς Νέοέλληνικη ς Φιλολογι ας Αριστοτέλέι ου Πανέπιστημι ου Θέσσαλονι κης
• Άννα Βιδάλη, Ε.ΔΙ.Π., Πανέπιστη μιο Δυτικη ς Μακέδονι ας
• Θάλεια Ιερωνυμάκη, Ε.ΔΙ.Π., Τμη μα Φιλολογι ας Πανέπιστημι ου Πατρώ ν
• Κώστας Καραβίδας, ΕΔΙΠ, Τμη μα Φιλολογι ας, Πανέπιστη μιο Ιώαννι νών
• Βασίλης Λέτσιος, Αναπληρώτη ς Καθηγητη ς, Τμη μα Ξέ νών Γλώσσώ ν, Μέτα φρασης και Διέρμηνέι ας Ιονιου Πανέπιστημι ου
• Κωστούλα Μάκη, Κοινώνικη Ψυχολο γος, Ποιη τρια
• Σπύρος Μπρίκος, Υπ. Διδα κτορας Πανέπιστημι ου Ιώαννι νών
• Έρη Σταυροπούλου, Ομο τιμη καθηγη τρια Νέοέλληνικη ς Φιλολογι ας ΕΚΠΑ