Με αφορμή την απάντηση του Υπουργείου Πολιτισμού στην ερώτηση που κατέθεσε για την διάσωση των ιστορικών μνημείων του Τρικάστρου (Γόρανα), ο βουλευτής Πρέβεζας Κώστας Μπάρκας δήλωσε τα εξής :

«Η τοπική κοινωνία του Τρικάστρου (Γόρανα) Πρέβεζας εκφράζει την έντονη ανησυχία της για την τύχη δύο σημαντικών μνημείων της περιοχής, του ναού του Προφήτη Ηλία (1706) και του ναού Κοίμησης της Θεοτόκου (19ος αι.), τα οποία παραμένουν σε κίνδυνο κατάρρευσης πέντε χρόνια μετά τον σεισμό του 2020 και σε κατάσταση εγκατάλειψης.

Στη δήλωσή του ο κ. Μπάρκας αναφέρει ότι παρά τον επίσημο χαρακτηρισμό τους ως ιστορικά διατηρητέα μνημεία (Υ.Α. ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Β1/Φ33/ 40929/1331/30.06.1997 (Β΄ 7960) και (Υ.Α. 15904/24.11.1962 (Β΄ 473)), που χρήζουν κρατικής προστασίας, η απάντηση (Α. Π.: 326690/08/08/2025) της Υπουργού Πολιτισμού στην κοινοβουλευτική ερώτηση (Α.Π.:7547/15.7.2025) για την τύχη των ιστορικών μνημείων του Τρικάστρου (Γόρανα) Πρέβεζας, αποκαλύπτει την πλήρη αδιαφορία και εγκατάλειψη της Πολιτείας απέναντι στην πολιτιστική κληρονομιά της Ηπείρου.

Ο κ. Μπάρκας επισημαίνει ότι τα ιστορικά μνημεία –ο ναός του Προφήτη Ηλία (1706) και ο ναός Κοίμησης της Θεοτόκου (19ος αι.)– που υπέστησαν σοβαρές ζημιές από τον σεισμό του 2020, παραμένουν σε κίνδυνο κατάρρευσης. Αν και έγιναν ορισμένες σωστικές επεμβάσεις, η πορεία αποκατάστασης παραμένει στάσιμη. Το κύριο ζήτημα της χρηματοδότησης των απαιτούμενων στατικών μελετών και εργασιών, πέντε χρόνια μετά, παραμένει άλυτο. Το Υπουργείο Πολιτισμού πετά το «μπαλάκι» της ευθύνης στην τοπική Μητρόπολη και την Εκκλησιαστική Επιτροπή, οι οποίες έχουν ήδη δηλώσει ότι αδυνατούν να καλύψουν το κόστος.

Ο Βουλευτής τονίζει, ότι η διατήρηση και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν είναι μόνο ζήτημα ιστορικής ευθύνης, αλλά και ουσιαστικός μοχλός κοινωνικής συνοχής και τοπικής ανάπτυξης. Η πολιτεία δεν μπορεί να περιορίζεται σε τυπικές διαδικασίες εποπτείας και σε «επιστημονική συνδρομή εφόσον ζητηθεί», επικαλούμενη τον νόμο μόνο όταν πρόκειται να αποποιηθεί των ευθυνών της, όταν τα μνημεία αυτά ρημάζουν και βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο κατάρρευσης. Οφείλει να σταθεί αρωγός στην προσπάθεια προστασίας και διάσωσης των μνημείων και να συνεργαστεί με την Εκκλησιαστική Επιτροπή και τη Μητρόπολη Πρεβέζης, που αδυνατούν να επωμιστούν το βάρος μιας τόσο δαπανηρής διαδικασίας, ώστε τα μνημεία του Τρικάστρου (Γόρανα) Πρέβεζας να διασωθούν και να συνεχίσουν να αποτελούν ζωντανό κύτταρο πολιτισμού και παράδοσης. 

Υπογραμμίζει, ότι ως φορολογούμενοι πολίτες αυτού του κράτους, οι κάτοικοι του Τρικάστρου (Γόρανα) δεν αποδέχονται τη μετακύλιση ευθυνών σε φορείς που δεν διαθέτουν τα μέσα και τους χρηματοδοτικούς πόρους και απαιτούν από την πολιτεία:

• Άμεση εξασφάλιση χρηματοδότησης για τις αναγκαίες στατικές μελέτες και εργασίες πλήρους αποκατάστασης.
• Ένταξη των έργων σε χρηματοδοτικά προγράμματα (ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης, ΠΔΕ).
• Έμπρακτη ανάληψη της κρατικής ευθύνης για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς του Τρικάστρου( Γόρανα)Πρέβεζας, που αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της πολιτιστικής ταυτότητας της Ηπείρου.

Καταλήγοντας ο κ. Μπάρκας διαβεβαιώνει, ότι η τοπική κοινωνία δεν θα δεχτεί την απαξίωση της ιστορίας της. Η αδιαφορία του Υπουργείου Πολιτισμού θα μείνει καταγεγραμμένη ως συνειδητή εγκατάλειψη μνημείων μοναδικής ιστορικής και πολιτιστικής αξίας.»

ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς την Υπουργό Πολιτισμού

Θέμα: Οικονομική ενίσχυση για την αποκατάσταση των θρησκευτικών μνημείων στο χωριό Τρίκαστρο (Γόρανα) Πρέβεζας

Στο χωριό Τρίκαστρο (ή Γόρανα) της Πρέβεζας βρίσκονται σημαντικά θρησκευτικά μνημεία με ιστορική και πολιτιστική αξία, τα οποία έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές εξαιτίας του σεισμού του 2020 και παραμένουν εγκαταλελειμμένα έως και σήμερα. Συγκεκριμένα, πρόκειται για:

• Τον ναό του Προφήτη Ηλία, μονόκλιτη πλακοσκεπή κατασκευή του 1706, με εμφανείς ρωγμές στους τοίχους, την καμάρα της οροφής και τη στέγη, η οποία πλέον απειλείται από την εισροή ομβρίων υδάτων, θέτοντας σε κίνδυνο τις σωζόμενες οροφογραφίες του ναού.
• Τον κεντρικό ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου, που ανεγέρθηκε την περίοδο 1916–1923 και παραμένει σε κατάσταση πλήρους εγκατάλειψης από την ημέρα του σεισμού, χωρίς καμία εργασία καθαρισμού ή αποκατάστασης.

Τα μνημεία αυτά αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτιστικής ταυτότητας της περιοχής και είναι σημαντικά όχι μόνο για τη θρησκευτική ζωή της τοπικής κοινότητας αλλά και για την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ηπείρου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στους χώρους αυτούς πραγματοποιούνται κάθε χρόνο πολιτιστικές και εθιμικές εκδηλώσεις, με τη συμμετοχή κατοίκων και επισκεπτών, οι οποίες συμβάλλουν ενεργά στην κοινωνική συνοχή, την τοπική ταυτότητα και την πολιτιστική ζωή του χωριού.

Δεδομένου ότι:

• Οι φθορές συνεχίζονται λόγω έκθεσης στις καιρικές συνθήκες,
• Η τοπική κοινωνία αδυνατεί να χρηματοδοτήσει την αποκατάστασή τους,
• Δεν έχει υπάρξει μέχρι σήμερα καμία επίσημη παρέμβαση των αρμόδιων υπηρεσιών,

και οι πολίτες της περιοχής αναμένουν τη στήριξη της Πολιτείας για την προστασία της πολιτιστικής τους κληρονομιάς πριν αυτή καταστραφεί ανεπανόρθωτα.

Ερωτάται η κ. Υπουργός:

1. Προτίθεται το Υπουργείο να χρηματοδοτήσει άμεσα τις απαραίτητες εργασίες αποκατάστασης και στερέωσης των δύο αυτών θρησκευτικών μνημείων;
2. Υπάρχει πρόβλεψη για ένταξή τους σε υφιστάμενα ή νέα χρηματοδοτικά προγράμματα (π.χ. ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης);
3. Σε ποιες ενέργειες προτίθεται να προβεί το Υπουργείο για την ανάδειξη και προστασία της αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής κληρονομιάς του ορεινού χωριού Τρίκαστρο;  

Ο Ερωτών βουλευτής

Κώστας Μπάρκας

Κοντοτόλη Μαρίνα